مشخصات کلیدی
اسید فسفریک به طور گستردهای در صنایع مختلف استفاده میشود:
1. تولید کودهای فسفاتی مانند مونوآمونیوم فسفات، دیآمونیوم فسفات، سوپراسپرفسفات سهگانه، فسفات منیزیم و ...
کاربرد در کشاورزی: بیشتر اسید فسفریک در تولید کود استفاده میشود. فسفر یکی از عناصر ضروری برای رشد گیاهان است. فسفاتهای آلی ترکیباتی هستند که انرژی مورد نیاز اکثر واکنشهایی که در سلولهای زنده رخ میدهند را فراهم میکنند. بنابراین، خاکهای دارای کودهای فسفاتی باعث افزایش رشد گیاهان میشوند. افزایش غلظت فسفات در سطح آبهای جاری. آب فاضلاب که حاوی فسفات است، میتواند همین اثر را داشته باشد. دریاچههای پر از مواد مغذی از افزایش این گیاهان مرده برای شکستن اکسیژن راکد در آب استفاده میکنند. این موضوع باعث کاهش سطح اکسیژن محلول به حدی میشود که کافی برای حمایت از حیوانات آبزی نیست. برای کاهش تهدید رشد بیش از حد مواد مغذی در دریاچهها، در بسیاری از مناطق فسفات از شویندهها حذف شده است. در برخی موارد، فسفاتها با کربناتها جایگزین میشوند. به عبارت دیگر، شویندههای جدید به گونهای ساخته میشوند که با یونهای کلسیم و منیزیم واکنش سخت نداشته باشند.
تولید فسفاتهای مورد استفاده در شویندهها مانند تریسدیم فسفات و سدیم تریفسفات. تولید شویندههای صنعتی فسفاتی: در تولید شویندهها، اسید فسفریک برای نرم کردن آب استفاده میشود. آب نرم بدون این یونها، با یونهای کلسیم و منیزیم واکنش نمیدهد، جلوگیری از تشکیل رسوبات غیرمحلول که باعث لکه روی لباس در حین شستشو میشوند. از نمکهای فسفات استفاده میشود. بیشتر دامنه ترکیبات فسفر در مخلوط سازنده خالص اسید فسفریک به طور گسترده در شویندهها همچون Na5P استفاده میشود. سدیم تریپولیفسفات یکی از حلالهای جامد است. سدیم تریپلیفسفات، به عنوان نرمکننده آب، با یونهای کلسیم و منیزیم ترکیب میشود و یک جزء محلول تشکیل میدهد که یک کمپلکس یا محلول کلی است. این کمپلکسها مانع واکنش کلسیم و منیزیم با صابون و جلوگیری از ایجاد آلودگی میشوند.
تولید تصفیهکنندهها و منعقدکنندهها در صنعت آب و فاضلاب
مصرف در صنعت غذا: اسید فسفریک در تولید غذاهای اسیدی و نوشیدنیهای گازدار مانند نوشیدنیهای غذایی درجه یک استفاده میشود. استفاده از این ماده طعم تند به غذا میدهد و چون یک ماده شیمیایی تولید انبوه است، با قیمت ارزان و در حجم زیاد در دسترس است. همانطور که ذکر شد، قیمت پایین و حجم بالای تولید این ماده، یا اسید سیتریک ساخته شده از لیمو و عصاره لیمو ترش، نسبت به طعمهای طبیعی زنجبیل برای دادن طعم تند، در رتبه بهتری قرار دارد؛ همچنین در دادن طعم ترش به غذا استفاده میشود.
تولید مکملهای خوراکی حیوانات و طیور مانند دیکلسیم فسفات.
تولید مهارکنندههای شعله برای آتشنشانی.
استفاده در صنایع آبکاری (ابزار آهنی یا ...)
کاربرد در حذف زنگ آهن: اسید فسفریک میتواند به طور مستقیم برای حذف زنگ آهن (اکسید آهن) و تبدیل آهن به فسفاتهای محلول در آب استفاده شود. پس از حذف زنگ آهن، فسفات آهن تولید شده به ترکیب فسفات آهن سیاه تبدیل میشود که میتواند به عنوان بازدارنده خوردگی استفاده شود.
اسید فسفریک به عنوان کاتالیزور در صنعت پتروشیمی استفاده میشود.
کاربرد در پزشکی: اسید فسفریک در دندانپزشکی و ارتودنسی به عنوان عامل اچ کننده برای تمیزکردن و زبرکردن سطوح دندان به ویژه در محلهایی که ابزار دندانپزشکی استفاده میشود، کاربرد دارد. همچنین اسید فسفریک به علت داشتن یون هیدروژن بالا و مقاومت پایینتر نسبت به اسید کلریدریک و سولفوریک به عنوان کاتالیزور در تولید آسپرین استفاده میشود.