افزودنی‌ها و مکمل‌های غذایی برای دام و طیور- مونوسیلیکات فسفات کلسیم (MCP)

مونوکلسیم فسفات (MCP) با فرمول شیمیایی CaH4P2O8 از واکنش اسید فسفریک با کربنات کلسیم تولید می‌شود. این محصول به‌طور گسترده‌ای به‌عنوان افزودنی غذایی و مکمل کلسیم و فسفر در بخش‌های انسانی و دامپروری استفاده می‌شود. مونوکلسیم فسفات نقش قابل توجهی در لخته شدن خون، فعالیت‌های فیزیولوژیکی قلب و سیستم گوارش، همچنین در تشکیل استخوان‌ها، دندان‌ها و تخم‌ها برای دام و طیور ایفا می‌کند. فرم خوراکی این محصول به‌دلیل خواص سایندگی در تولید خمیر دندان به‌کار می‌رود. همچنین به‌عنوان خوراک آبزیان به دلیل جذب بهتر توسط آن‌ها استفاده می‌شود. مونوکلسیم فسفات همانند دی‌کلسیم فسفات تولید می‌شود و نیازمند محاسبات شیمیایی و مواد اولیه خاص خود است. به دلیل درصد بالاتر فسفر در مونوکلسیم فسفات، میزان مصرف آن در رژیم غذایی کمتر است. با توجه به نقش مهم و حیاتی فسفر و کلسیم در فرآیندهای فیزیولوژیکی و متابولیسم دام و طیور، و اینکه افزایش یا کاهش این عناصر در رژیم غذایی آن‌ها باعث بروز مشکلات و ناهنجاری‌های متعدد و خطرناک می‌شود، همچنین با توجه به ارتباط بسیار نزدیک بین فسفر و کلسیم در بدن و تبادل منطقی بین آن‌ها برای جذب هر دو عنصر ضروری است، تولید این مواد نیازمند فرآیند ویژه و تخصص خاص است. از این رو مصرف‌کنندگان مونوکلسیم فسفات باید نسبت به کیفیت آن بسیار حساس باشند. زیرا ممکن است یک ماده حاوی دو عنصر فسفر و کلسیم باشد، اما عوامل سمّی همراه آن خاصیت ضد تغذیه‌ای در دام و طیور دارند. استفاده از منابع فسفر با کیفیت پایین بسیار زیان‌آور است، چرا که ناخالصی‌های موجود در فسفر باعث اختلال در متابولیسم استخوان و عملکرد کلیه و کبد پرندگان می‌شود. فلورین، آلومینیوم، سرب، کادمیوم و نیکل که اغلب در برخی منابع اولیه فسفر معدنی حضور دارند، باعث عوارض متابولیکی می‌شوند. بنابراین مراقبت دقیق در تولید و مصرف محصولات مونوکلسیم فسفات از نظر بهره‌وری اقتصادی و جلوگیری از عوارض خطرناک و افزایش کارایی مواد در تغذیه دام و طیور بسیار حائز اهمیت است. در بسیاری از کشورهای جهان، امروزه مونوکلسیم فسفات و دی‌کلسیم فسفات که از اسید سولفوریک تهیه می‌شوند، برای تغذیه طیور استفاده می‌شوند. از نظر فناوری نوین، تهیه محصولات فسفر با استفاده از اسید فسفریک ترجیح داده می‌شود. بیشتر پژوهشگرانی که در زمینه پرورش دام و طیور فعال هستند، ارزش فسفر معدنی و تناسب آن در دام و طیور را با استفاده از شاخص‌هایی مانند حداکثر رشد، وزن بدن و میزان فسفر استخوان ارزیابی می‌کنند. آنالیز مونوکلسیم فسفات گلبر کمیا (MCP): کلسیم (درصد وزن): ۱۵-۱۸ فسفر (درصد وزن): حداقل ۲۱ فلورین (ppm): حداکثر ۲۱۰۰ حلالیت (درصد وزن): حداقل ۹۵ pH محلول ۱٪: ۵ رطوبت (درصد وزن): حداکثر ۲